Skip directly to content

Yaygın Anksiyete Bozukluğu nedir?

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) olan kişilerde ise “sürekli, aşırı ve durumla uygun olmayan bir endişe durumu” söz konusudur. Aşırı endişe, kişinin günlük yaşamını olumsuz yönde etkiler ve hatta olağan yaşam etkinliklerini sürdürmesini engeller. Bu kişiler her durumda olası en kötü sonucu düşünürler, her şey kendi denetimlerinin dışındadır, iyi bir olasılık ya da geriye dönüş mümkün değildir. YAB’da aşırı endişe ve kaygı genellikle sağlık, aile, para ya da iş gibi konularla ilgilidir. Denetlenemez nitelikte olan endişe hali en az altı ay boyunca hemen her gün vardır ve gün boyunca sürer.1

YAB’nun yaşam boyu görülme sıklığı %5-6’dır. Başka bir deyişle, her 100 kişiden 5-6’sı yaşamlarının herhangi bir zamanın bu rahatsızlığı yaşayabilir. Yaşla birlikte kaygı duyarlılığı artar. YAB yaşlılıkta en sık görülen anksiyete bozukluğudur.1

Anksiyete bozukluğu DSM-5 kılavuzuna göre tanımlanır.2

  1. En az 6 ay süreyle hemen her gün ortaya çıkan, birçok olay ya da etkinlik hakkında (işte ya da okulda başarı gibi) aşırı anksiyete ve üzüntü (endişeli beklentiler) duyma.
  2. Kişi, üzüntüsünü kontrol etmeyi zor bulur.
  3. Anksiyete ve üzüntü, aşağıdaki altı semptomdan üçüne (ya da daha fazlasına) eşlik eder (son 6 ay boyunca semptomlu gün sayısı, semptomsuz gün sayısından daha fazladır).

Not: Çocuklarda sadece bir maddenin bulunması yeterlidir.

1. Huzursuzluk, aşırı heyecan duyma ya da endişe

2. Kolay yorulma

3. Düşüncelerini yoğunlaştırmada zorluk çekme ya da zihnin durmuş gibi olması

4. İrritabilite

5. Kas gerginliği

6. Uyku bozukluğu (uykuya dalmakta ya da sürdürmekte güçlük çekme ya da huzursuz ve dinlendirmeyen uyku)

  1. Anksiyete, üzüntü ya da fizik yakınmalar klinik açıdan belirgin bir strese ya da toplumsal, mesleki alanlarda ya da işlevselliğin önemli diğer alanlarında bozulmaya neden olur.
  2. Bu bozukluk bir maddenin (örn. kötüyekullanılabilen bir ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç) ya da genel tıbbi bir durumun (örn. hipertiroidizm) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir
  3. Anksiyete ya da üzüntü; diğer bir mental bozuklukla daha iyi açıklanmamalıdır; örn. anksiyete ya da üzüntü bir Panik Atağı olacağı [Panik Bozukluğunda olduğu gibi] , genel bir yerde utanç duyacağı [Sosyal Fobide olduğu gibi], hastalık bulaşmış olma [Obsesif-Kompulsif Bozuklukta olduğu gibi], evden ya da yakın akrabalarından uzak kalma [Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğunda olduğu gibi], Posttravmatik Stres Bozukluğunda travmatik olayın hatırlanması, kilo alma [Anoreksiya Nervozada olduğu gibi], birçok fizik yakınmanın olması [Somatizasyon Bozukluğunda olduğu gibi], algılanmış dış görünüş kusurları (Beden Dismorfik Bozukluğunda olduğu gibi], ciddi bir hastalığının olması [Hipokondriazisde olduğu gibi] ya da delüzyonel inançların içeriği [şizofreni ya da delüzyonel bozuklukta olduğu gibi]  

Yaygın anksiyete bozukluğu görülme sıklığı nedir?

Yaygın anksiyete bozukluğunun yaşam boyu sıklığı kadınlarda %7,7 ve erkeklerde %4,1’dir.3 Kadınlarda görülme sıklığı erkeklere göre 2 kat fazladır.3

 

 

Başlıca anksiyete bozuklukları nelerdir?

Anksiyete bozuklukları sık karşılaşılan hastalıklar arasında yer alır.4

Başlıca anksiyete bozuklukları:4

-Panik bozukluk

-Agorafobi

-Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB)

-Sosyal fobi

-İzole fobiler

-Mikst anksiyete ve depresyon bozukluğu

Anksiyete bozukluklarının risk faktörleri nelerdir?

Risk faktörleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:5

a) Stresli yaşam olayları

b) Ayrılığa aşırı duyarlılık

c) Sorunlu bağlanma tarzları,

d) Dağılma anksiyetesine yatkınlık,

e) Çocukluk çağında fiziksel ve cinsel istismar,

f) Öfke ifadesi, bağımlılık ve ayrılığa ilişkin çatışmalar

 

Yaygın anksiyete bozukluğu nasıl teşhis edilir?

Anksiyete bozukluklarının tanısı yukarıda belirtilmiş DSM-5 ölçütlerine göre teşhis edilir.2

Yaygın anksiyete bozukluğu nasıl tedavi edilir?

Yaygın anksiyete bozukluğu tedavisinde ilaç tedavisi, davranışçı ve bilişsel psikoterapiler, relaksasyon (gevşeme)  eğitimi gibi tedavi yöntemlerinin yararlı olduğu kabul edilmektedir. Hangi tedavi seçilirse seçilsin, başlangıçta hastayla anlaşmak, eğitim ve güvence vermek yararlıdır. Tedaviye yönelik pek çok farklı kaynak bulunmaktadır. Anksiyete tanısı konan hastaların %66’ sının tedaviye hiç başvurmadığı bildirilmiştir. Tedavide hem farmakolojik hem de psikolojik uygulamaların kullanıldığı birleşik modelin kullanılması önerilmektedir. Tedavide ilaçların seçimi ve tedavinin yöntemi önemlidir.6

Referanslar:

  1. Türkiye Psikiyatri Derneği. Ruhsal Hastalıklar: Sosyal Fobi. http://www.psikiyatri.org.tr/pagepublic.aspx?menu=20 Erişim Tarihi: 03.05.2016
  2. American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition. DSM 5. Arlington, VA, American Psychiatric Association, 2013. ISBN 978-0-89042-555-8 (Paperback). ISBN 978-0-89042-554-1 (Hardcover). Page 160-161. Major Depressive Disorder, Diagnostic Criteria. Page 246.
  3. McLean CP et al. Gender differences in anxiety disorders: prevalence, course of illness, comorbidity and burden of illness. J Psychiatr Res 2011; 45(8):1027-1035.
  4. Bandelow B, et al. Dtsch Arztebl Int. 2014;111(27-28):473-480.
  5. Tural U. Anksiyete Bozukluklari. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Dönem 5 Ders Notları
  6. Saatçioğlu Ö. Klinik Psikofarmokoloji Bülteni 2001;11:60-77

VEN_1639 (Ağustos 2016)