Nikotin Bağımlılığı

Sigara Bağımlılığı

Sigara içimi kronik bir rahatsızlıktır ve etkili tedavileri vardır1. Bugün için sigara en önemli önlenebilir ölüm nedenidir2.

Ülkemizde

  • 17 milyon kişi sigara içiyor
  • Her yıl yaklaşık 100.000 kişi sigara nedeniyle hayatını kaybediyor3.
  • 2030 yılında 240.000 kişinin sigara nedeniyle hayatını kaybedeceği tahmin ediliyor4.

50 yıl kadar önce sigaranın akciğer kanserine yol açtığının gösterilmesinden bu yana sigaranın ve sigara dumanına maruz kalmanın neden olduğu hastalıklar listesine birçok hastalık eklenmiş5, buna rağmen sigara üretimi ve tüketimi bu süre boyunca artarak devam etmiştir5.

Sigara bağımlılık yapıcıdır ve nikotin bu bağımlılığa neden olan maddedir5.

Sigarayı içenlerin %70’i
bırakmak istiyor

Sigara içenlerin %70’ten fazlası bırakmak istediklerini söylemektedir ve bu kişilerin sigarayı bırakması yaşam kaliteleri ve sürelerini artırmak için atabilecekleri en önemli adımdır6.

Sigara bağımlılığı kadar ölümcül, sık rastlanan, ve etkili tedavi seçeneklerine rağmen ihmal edilmiş başka bir konu bulmak çok zordur1. Hekimler bu soruna müdahale etme noktasında kritik öneme sahiptirler7 ve sigara bırakmak isteyenlere yardım konusunda güçlü bir etkiye sahiptirler5.

Günümüzde, 10 sigara içicisinden 7’si, her yıl bir nedenle doktora gitmektedir. Bu kişiler için sigara bağımlılığından kurtulma umudu vardır. Kılavuzlar tüm doktorlara şunu önermektedir;
Lütfen kapıdan giren tüm hastalarınıza şu iki kilit soruyu sorun: “Sigara içiyor musunuz?” ve “Bırakmak ister misiniz?”1

Sigarayı bırakmak isteyen hastalarınız için etkili tedaviler bugün elinizin altında1

Kaynaklar
1. Fiore MC, Jaén CR, Baker TB, et al. Treating Tobacco Use and Dependence: 2008 Update. Clinical Practice Guideline. Rockville, MD: U.S. Department of Health and Human Services. Public Health Service. May 2008.
2. WHO Report on the Global Tobacco Epidemic, 2008. MPOWER package
3. Şahbaz S, ve ark. Sigara İçme ve Demografik Özelliklerin Sigara Bırakma Tedavilerinin Sonuçlarına Etkileri. Toraks Dergisi 2007; 8(2):110-114
4. Ulusal tütün kontrol programı
5. Hatsukami DK, et al. Tobacco addiction. Lancet. 2008 Jun 14;371 (9629):2027-38
6. Nides M. Update on pharmacologic options for smoking cessation treatment. Am J Med. 2008 Apr;121(4 Suppl 1):S20-31
7. Cornuz J. Smoking cessation interventions in clinical practice. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2007 Oct;34(4):397-404

Alışkanlık mı? Bağımlılık mı?

20. yy’ın önemli bir kısmında, sigara içmenin sosyal olarak öğrenilmiş bir alışkanlık ve kişisel bir seçim olduğu düşünülürdü. Ancak, son 10 yılda nikotinin sigara içmede temel etken olduğu yaygın olarak kabul edilmeye başlanmıştır1.

Sigara (ve diğer tütün ürünleri) bağımlılık yapıcıdır ve bu bağımlılığa neden olan madde nikotindir2.

Tütün bağımlılığına yol açan farmakolojik ve davranışsal süreçler, kokain ve eroin gibi diğer bağımlılık yapıcı maddelerdeki süreçlerle benzerdir2. Nikotin bağımlılığı ile diğer madde bağımlılıkları arasındaki asıl fark, sigara içenlere yönelik davranışsal engellemelerin olmamasıdır2.

Sigara içimi nikotin bağımlılığının bir göstergesidir. Bireysel sigara içim özellikleri arasındaki farklılıklar ise kişinin nikotin alım seviyelerini ayarlamalarından kaynaklanmaktadır. İçiciler sigarayı içine çekme şiddeti ve sıklığını ayarlayarak arzu ettikleri nikotin dozunu da ayarlarlar1.

Sigara içmeyi sadece nikotin bağımlılığının neden olduğu farmakolojik yollara bağlayıp, sigara içmede etkili olan diğer nedenleri dışlamak doğru olmaz. Sosyal, ekonomik, kişisel ve politik tüm etkenler sigara içme veya sigarayı bırakma sıklığını belirlemede önemli bir rol oynar. Sosyal etkenler, kimin sigaraya başlayacağını, kimin bırakacağını ve kimin devam edeceğini belirlemede rol oynar1.

Kaynaklar
1. Jarvis MJ. Why people smoke. BMJ. 2004 Jan 31;328(7434):277-9.
2. Hatsukami DK, et al. Tobacco addiction. Lancet. 2008 Jun 14;371 (9629):2027-38

SİGARA BAĞIMLILIĞI -> SİGARAYI BIRAKMAK NEDEN ZOR

“Sigara içenlerin %80’i henüz 20 yaşına vardıklarında, başladıklarına pişman olduklarını belirtmektedirler. Ancak nikotine bağımlılıkları nedeniyle sigara içmeye devam ederler” 1

Sigara içenlerin
  • %70’ten fazlası bırakmak ister2
  • %40’ı her yıl bırakma girişiminde bulunur2
  • Ancak %3-5’i yardımsız bırakmayı başarabilmektedir2
  • Çok azı standart yapılandırılmış sigara bırakma yardımı almaktadır3

Yardımsız bırakma girişimleri günler içinde relapsla sonuçlanmakta ve bir sonraki bırakma girişimi için 2-3 yıl ertelenmesine neden olmaktadır4.

Yardımsız girişimlerin başarı oranı neden bu kadar düşük?

Sigarayı kendiliğinden bırakmaya çalışanlar, tütün bağımlılığının psikolojik, davranışsal ve fiziksel etkileri ile başa çıkmak zorundadırlar;
  • Psikolojik etkiler; çoğu sigara içicisi duygudurum düzenleyicisi olarak nikotin bağımlısıdırlar2
  • Davranışsal etkiler; tekrarlayan davranışlarla eşleştirilen sigara içimi için başkalarını sigara içerken görme, çay-kahve veya alkol içme, araba sürme veya mola verme çok güçlü tetikleyicilerdir2
  • Fiziksel etkiler; Nikotinin kısa yarı ömrü nedeniyle (<2 saat) son sigaradan birkaç saat sonra azalan dopamin salınımına bağlı olarak kuvvetli sigara içme arzusu ortaya çıkar2.


Nikotin bağımlılığının patofizyolojisi

“Tütün dumanında nikotin olmasaydı, insanlar sigara içmeye sakızla balon yapmaktan fazla tenezzül etmezlerdi. MAH Russell, Tütün araştırmacısı, 1974” 1

Sigaradan bir nefes alındığında, akciğerlere ulaşan nikotin büyük bir hızla emilir ve 20 saniyeden kısa süre içerisinde beyne taşınır. 5 Nikotin beyinde, Ventral Tegmental Alanda (VTA) bulunan nöronlardaki nikotinik asetil kolin reseptörlerine bağlanır ve nöronların diğer ucundaki nükleus akkumbensden (NAcc) dopamin salınımına ve bu sigara içimine bağlı ödül duygularına neden olur. 5 Bu etki kötüye kullanılan diğer maddelerle (amfetaminler ve kokain gibi) aynıdır ve bağımlılık mekanizmalarında kritik bir rolü olduğu düşünülmektedir. 1

İnsan beynindeki nikotinik asetil kolin reseptörlerinden baskın olan α4β2 reseptörüdür. 6 Nkotine duyarlılıktan ve davranışsal yanıtlardan sorumlu olan ?4ß2 reseptörü nikotin bağımlılığını oluşumundan sorumludur. 6

NAcc’den dopamin salınımının insan davranışı üzerinde derin bir etkisi vardır, kişiye dopamin salınımına yol açan nedeni fark etmesi ve tekrar etmesini söyleyen bir sinyal gönderir. 5


Bu sinyal sigara içenler için bu yeni bir sigara içmektir.

Nikotin, dopamin salınımına yol açarak, sigara içmenin tekrarlanmasına neden olan ödül duygusunu oluşturur.5

Nikotin bağımlılığı-yoksunluk

Nikotin psikomotor bir uyarandır, yeni kullanıcılarda basit reaksiyon zamanları arttırır ve dikkat isteyen işlerde performansı arttırır. Fakat bu etkilerin çoğuna kısa sürede tolerans gelişir ve kronik sigara içicileri performans, bilişsel işlevler veya duygudurumda iyileşme elde edemezler1.

Tipik olarak sigara içen kişiler, stres altındayken sigaranın kendilerini sakinleştirdiğini, konsantre olmalarına yardımcı olduğu ve daha etkili çalışmalarını sağladığını söylerler1.

Sigaranın sakinleştirici olarak algılanmasıyla ilgili akla yatan açıklama, sigaranın, yarı ömrü kısa ve kısa sürede tolerans gelişen nikotinin yoksunluk belirtilerini gidermesidir1,2.

Nikotin yoksunluğunun belirtileri

Yoksunluk belirtileri dopamin salınımının azalmasına bağlıdır. 2

Yoksunluk belirtileri kısa sürede gelişir ve özellikle sigara bırakma sonrası ilk 7 gün içinde pik yapar ve relaps çoğunlukla bu dönemde görülür2.

Başlıca yoksunluk belirtileri şunlardır1,5

Belirti

Süre

Sıklık

İrritabilite/Sinirlilik             

<4 hafta

% 50

Depresyon

<4 hafta

% 60

Huzursuzluk     

<4 hafta

% 60

Konsantrasyonda güçlük

<2 hafta

% 60

İştah artışı

>10 hafta

% 70

Baş dönmesi-sersemlik

<48 saat

% 10

Gece uyanmaları

<1 hafta

% 25

Kabızlık

>4 hafta

% 17

Ağız yaraları

>4 hafta

% 40

Sigara içme arzusu

>2 hafta

% 70



Belirtilerin çoğu 3–4 hafta içinde çözülür fakat iştah artışı birkaç ay sürebilir. Sigara içme arzusu, bazen yoğun bir şeklide aylarca sürebilir ve özellikle belli durumlarda tetiklenebilir1.

Kaynaklar
1. Jarvis MJ. Why people smoke. BMJ. 2004 Jan 31;328(7434):277-9.
2. Nides M. Update on pharmacologic options for smoking cessation treatment. Am J Med. 2008 Apr;121(4 Suppl 1):S20-31
3. Cornuz J. Smoking cessation interventions in clinical practice. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2007 Oct;34(4):397-404
4. European Medicines Agency. Champix European Public Assessment Report
5. Mc Ewen A, Hajek P, McRobbie H, West R. Manual of Smoking Cessation A Guide for Counsellors and Practitioners. Oxford, UK: Blackwell Publishing 2006
6. Benowitz NL.Neurobiology of nicotine addiction: implications for smoking cessation treatment. Am J Med. 2008 Apr;121(4 Suppl 1):S3-10.

Sigara içenlerin büyük çoğunluğu bırakmak ister ve neredeyse yarısı her yıl bırakma girişiminde bulunur1. Ancak sadece %3-5’i bunu yardımsız olarak başarabilmektedir2.

Kendi kendine bırakma denemesinin bir diğer sonucu ise, başarısız girişimlerin, bir sonraki girişimin 2-3 yıl ertelenmesine neden olmasıdır3. Oysa sigara bırakma 40 yaşından sonraya ertelendiğinde her yıl için yaşam beklentisi 3 ay kısalmaktadır4.

Sağlık çalışanları, sigara içenlere yardımda güçlü etkileri ile sigara bırakma oranlarını kat kat artırma şansına sahip olabilirler5.

5Ö olarak tarif edilen birkaç dakika süren kısa müdahalenin, tüm sağlık çalışanlarınca, tüm hastalara sunulması önerilmektedir5,6. Sigara bırakmaya yönelik danışmanlık ve farmakoterapi girişimleri, maliyet etkinliği en yüksek klinik müdahelelerdendir5,6.
Sağlık çalışanları, tüm hastalarına danışmanlık sunmalı ve etkinliği kanıtlanmış farmakoterapileri önermelidirler5.

ÖNER: “Sağlığınız için yapabileceğiniz en iyi şey sigarayı bırakmaktır ve size mümkün olduğunca çabuk bırakmanızı öneriyorum.”

Doktorlar, sigara bırakmasına yardımcı oldukları her 2 hasta için, 1 zamansız ölümü önlerler7.

Kaynaklar
1. Mc Ewen A, Hajek P, McRobbie H, West R. Manual of Smoking Cessation A Guide for Counsellors and Practitioners. Oxford, UK: Blackwell Publishing 2006
2. Nides M. Update on pharmacologic options for smoking cessation treatment. Am J Med. 2008 Apr;121(4 Suppl 1):S20-31
3. European Medicines Agency. Champix European Public Assessment Report
4. Aveyard P, West R. Managing smoking cessation. BMJ 2007;335;37-41
5. Hatsukami DK, et al. Tobacco addiction. Lancet. 2008 Jun 14;371 (9629):2027-38
6. Cornuz J. Smoking cessation interventions in clinical practice. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2007 Oct;34(4):397-404
7. Hughes JR. New treatments for smoking cessation. CA Cancer J Clin 2000; 50:143-151.

Sigarayı bırakmanın faydaları:

Sigara bırakıldığında sigaranın neden olduğu hastalık risklerinin çoğu azalır1. Şu anda sigara içenlerin bırakmaları desteklenirse önümüzdeki 50 yıl içinde gerçekleşecek milyonlarca ölüm engellenebilir2.


Kaç yaşında olursa olsun sigarayı bırakmak faydalıdır. 35 yaşından önce sigarayı bırakan kişilerin yaşam beklentisi normal olabilirken, 70lerinde dahi sigarayı bırakanların yaşam beklentisinde belirgin düzelme sağlanabilir3.



Kaynaklar
1. Brunnhuber K, et al. Putting Evidence into Practice: Smoking Cessation. BMJ Clinical Evidence. BMJ Publishing 2007. http://clinicalevidence.bmj.com/downloads/smoking-cessation.pdf
2. Curbing the Epidemic Governments and the Economics of Tobacco Control The World Bank, Washington, 1999
3. Mc Ewen A, Hajek P, McRobbie H, West R. Manual of Smoking Cessation A Guide for Counsellors and Practitioners. Oxford, UK: Blackwell Publishing 2006

Zaman çizelgesi: Sigarayı bıraktıktan sonra sağlık durumunda sağlanan faydalar. 1



Kaynaklar
1. Mc Ewen A, Hajek P, McRobbie H, West R. Manual of Smoking Cessation A Guide for Counsellors and Practitioners. Oxford, UK: Blackwell Publishing 2006

Başarısız sigara bırakma girişimleri cesaret kırıcı olsa da, farmakolojik tedavi ve bununla birlikte sigara bırakma danışmanlığı alan hastaların uzun süre sigaradan uzak kalma olasılıkları büyük oranda artar1.

Sigara bırakma tedavilerinin çözmeye çalıştığı noktalar şunlardır2;
1. Nikotin bağımlılığının fiziksel etkileri
2. Nikotinin yol açtığı psikolojik emniyet duygusu ve
3. Tütün kullanımının davranışsal bileşenleri ile başa çıkma

CHAMPIX® ve birlikte sunulan davranışsal destek uygulaması LifeRewards, bağımlılığının bu 3 noktası ile mücadelede sigara bırakma süreçlerine yardımcı olur.

CHAMPIX® sigara bırakma tedavisinde ilk seçenek ilaç grubundandır1. Diğer etkinliği kanıtlanmış ilaçlar ise nikotin replasman tedavileri (NRT), bupropion, nortriptilin ve klonidin’dir1.

Tablo: Sigara bırakma farmakoterapilerinin sigara bırakma olasılık oranları1

Tedavi

Odss Oranı
(%95 Güven Aralığı)

İlk seçenek

CHAMPIX
3 ay
12 ay


3.85 (2.70-5.50)
3.09 (1.95-4.91)

NRT
Bant ≥ 6 ay
Sakız ? 6 ay


1.81 (1.63-2.02)
1.66 (1.52-1.81)

Bupropion ? 6 ay

2.06 (1.77-2.40)

İkinci seçenek

Nortriptilin ? 6 ay

2.14 (1.49-3.06)

Klonidin ? 3 ay

1.89 (1.30-2.74)



Kaynaklar

1. Nides M. Update on pharmacologic options for smoking cessation treatment. Am J Med. 2008 Apr;121(4 Suppl 1):S20-31
2. Hatsukami DK, et al. Tobacco addiction. Lancet. 2008 Jun 14;371 (9629):2027-38
3. Cornuz J. Smoking cessation interventions in clinical practice. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2007 Oct;34(4):397-404

Sigara bırakmada 5Ö yaklaşımı

Sağlık çalışanları, hastaların bu yönde önerileri çok az takip ettiklerini düşündükleri için, sigara bırakma önerisinde bulunmaktan çekinebilirler1. Oysa hastalar bunu duymayı, sigara içimi ile hastalıklarının bağlantısını konuşmayı ve sigara bırakma konusunda destek sağlanmasını beklemektedirler2.

Sigara bırakma kılavuzları doktorların 5Ö yaklaşımını uygulamalarını tavsiye etmektedirler1.

5Ö yaklaşımı şunları kapsamaktadır1:
  • Öğren Sigara içme durumunu sormak Tüm hastaların, her görüşmede sigara içme durumunu belirleyin ve dosyasına kaydedin
  • Öner Sigara içen herkese bırakma önerisinde bulunmak Net, güçlü ve kişiye özel öneri ile sigara içenleri bırakmaya yönlendirin
  • Ölç Bırakma girişimi kararlılığını ölçmek Hasta şu anda sigara bırakma girişiminde bulunmak istiyor mu?
  • Önderlik et Bırakma girişiminde hastaya yol göstermek Sigara bırakma girişiminde bulunacak tüm hastalara danışmanlık ve farmakoterapi ile yardımcı olun
  • Örgütle Bırakma sonrası dönemi düzenlemek Hedef bırakma gününden sonraki ilk haftaya takip randevusu düzenleyin

Kaynaklar

1. Cornuz J. Smoking cessation interventions in clinical practice. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2007 Oct;34(4):397-404
2. Health professional’s role. http://www.quitsa.org.au/aspx/health_professionals_role.aspx Last updated : 23/06/2006

Sigara bırakma motivasyonun artırılması TeRKET yaklaşımı

Sağlık çalışanları karşılaştıkları tüm hastaların sigara içme durumunu öğrenmeli ve bırakmalarını önermelidir. Bırakma motivasyonu düşük olan hastaların motivasyonlarını artırmak için kısa görüşme yapılabilir. 1

Sigara bırakma girişiminde bulunmak istemeyen kişiler;
  • Sigaranın sağlık üzerine kötü etkileri ve bırakmanın faydaları konusunda bilgi eksiklikleri olabilir
  • Bırakma konusunda korku ve endişeleri olabilir
  • Önceki bırakma girişimleri ve relapslar nedeniyle demoralize olmuş olabilirler
TeRKET yaklaşımında amaç bu gibi hastaların motivasyonunu artıracak girişimde bulunmaktır1

Sigara bırakma kılavuzları TeRKET yaklaşımının bırakma girişimlerini çoğalttıklarını söylemektedirler1.

TeRKET yaklaşımı şunları kapsamaktadır1:
  • Tüm etkileri gözden geçir:
    Sigara bırakmanın hastanın kendisiyle ne kadar ilgili olduğunu, tüm etkilerini mümkün olabildiği kadar spesifik bir şekilde anlaması sağlanır.
  • Riskleri vurgulayın:
    Hastadan sigaranın sağlığı üzerine olan negatif etkilerini belirtmesi istenir. Hasta ile ilişkili gibi gözüken özelliklerin altı çizilebilir.
  • Kazançları vurgulayın:
    Hastadan sigarayı bırakmanın potansiyel yararlarını belirtmesini istemelidir. Doktor hasta ile ilişkili gibi gözüken özelliklerin altı çizilebilir.
  • Engelleri Belirleyin:
    Doktor, hastadan sigarayı bırakmanın önündeki engelleri ve zorlukları saptamasını istemelidir ve tedaviye yol gösterecek bileşenleri not almalıdır.
  • Tekrarlayın:
    Motivasyonu düşük hastalarla her muayenede motivasyon görüşmesi tekrarlanmalıdır.


Kaynaklar
1. Fiore MC, Bailey WC, Cohen SJ, et al. Treating Tobacco Use and Dependence.Clinical Practice Guideline. 2008 Update. Rockville, MD: U.S. Department of Health and Human Services. Public Health Service. May 2008

Relapsın önlenmesi

Sigara içimi kronik tekrarlayıcı bir rahatsızlıktır ve en etkili müdahalelerde dahi relaps riski mevcuttur1,2. Bırakma sonrası başarı şansını artırmak için en etkili sigara bırakma tedavileri kullanılmalıdır2.Relaps sıklıkla hemen bırakma sonrası dönemde görülür. Ancak, aylar hatta yıllar sonra bile relaps görülebilir1.Relaps temel olarak 4 ana nedenle gerçekleşir3:
1. Şiddetli arzu uyanması
2. Sigara içme motivasyonunun artması
3. Sigaradan uzak durma gücünün zayıflaması
4. Sigaraya erişimin kolaylaşması
Grafik: Yardımsız bırakma girişimi sonrası başarı oranları (ilk haftalarda belirgin relaps riski) 3



Sigara bırakan hastalar sigara bırakma sonrası, yoksunluk belirtileri nedeniyle sıklıkla sorun yaşadıklarını belirtirler. 2.

Kaynaklar
1. Cornuz J. Smoking cessation interventions in clinical practice. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2007 Oct;34(4):397-404
2. Fiore MC, Bailey WC, Cohen SJ, et al. Treating Tobacco Use and Dependence.Clinical Practice Guideline. 2008 Update. Rockville, MD: U.S. Department of Health and Human Services. Public Health Service. May 2008
3. Mc Ewen A, Hajek P, McRobbie H, West R. Manual of Smoking Cessation A Guide for Counsellors and Practitioners. Oxford, UK: Blackwell Publishing 2006

Sigara içimi ve bağımlılığın sorgulanması

Sigarayı bırakma başarısı, kişinin sigara bırakma motivasyonu ile sigara bağımlılığının şiddeti arasındaki dengeye bağlıdır. Motivasyon bırakma girişimini sağlar, bağımlılık şiddeti ise bırakma girişiminin başarısını belirler. 1

Sigara bırakma başarısını artıran etkenler şunlardır2:
  • Nikotin bağımlılığının düşük şiddetti olması
  • Geçmişte uzun süre sigara bırakmış olmak
  • Sigarayı bırakmışsa son iki haftadır hiç içmemiş olmak
Nikotin bağımlılığı nasıl ölçülür?

Sigara bağımlılığının değerlendirilmesinde en sık kullanılan, başarısı kanıtlanmış yöntem Fagerstrom testidir1.

Bağımlılığı ölçmenin basit ve güvenilir bir yolu şu soruyu sormaktır: Günün ilk sigarasını uyandıktan ne kadar sonra içiyorsunuz? 3

Uyandıktan sonraki 30 dakika içinde sigara içen bir kullanıcı daha bağımlı bir kullanıcıdır ve daha yoğun sigarayı bırakma tedavisinden ve daha yüksek dozdaki ilaçlardan yarar sağlayabilir3.

Kaynaklar
1. West R. Assessment of dependence and motivation to stop smoking. BMJ 2004;328;338-339
2. Brunnhuber K, et al. Putting Evidence into Practice: Smoking Cessation. BMJ Clinical Evidence. BMJ Publishing 2007.
http://clinicalevidence.bmj.com/downloads/smoking-cessation.pdf
3. Mc Ewen A, Hajek P, McRobbie H, West R. Manual of Smoking Cessation A Guide for Counsellors and Practitioners. Oxford, UK: Blackwell Publishing 2006

Sigara içimi ve bağımlılığın sorgulanması

Fagerstrom testi1.

SORU

YANIT

PUAN

S1: Her gün genellikle kaç sigara içiyorsunuz?

10 veya daha az
11 - 20
21 - 30
31 veya daha fazla

0
1
2
3

S2: İlk sigaranızı uyandıktan ne kadar sonra içiyorsunuz?

5 dakika içinde
6-30 dakika
30 dakikadan daha uzun süre sonra

3
2
1

S3: Sigara içilmeyen yerlerde sigara içmemekte zorlanıyor musunuz?

Hayır
Evet

0
1

S4: Hangi sigaradan vazgeçmekte en çok zorlanırsınız? 

Sabah ilk içilen
Diğer

1
0

S5: Günün ilk saatlerinde sonraki saatlere göre daha sık sigara içiyor musunuz?

Hayır
Evet

0
1

S6: Çok hasta olduğunuzda veya günün çoğunu yatakta geçirdiğinizde sigara içer misiniz?

Hayır
Evet

0
1



0-2 = çok düşük bağımlılık, 8-10 = çok yüksek bağımlılık;Bağımlılığı farklı kategoriler yerine bir skala (0-10) ile değerlendirmek de faydalıdır1

Kaynaklar
1. Mc Ewen A, Hajek P, McRobbie H, West R. Manual of Smoking Cessation A Guide for Counsellors and Practitioners. Oxford, UK: Blackwell Publishing 2006

Daha ayrıntılı bilgi için: www.champix.com.tr
Yazı harfAAA